{"id":6551,"date":"2020-06-22T16:20:15","date_gmt":"2020-06-22T14:20:15","guid":{"rendered":"https:\/\/tweeperenboom.be\/verander-de-wereld-doe-alsof\/"},"modified":"2020-11-10T10:39:51","modified_gmt":"2020-11-10T10:39:51","slug":"verander-de-wereld-doe-alsof","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tweeperenboom.be\/en\/verander-de-wereld-doe-alsof\/","title":{"rendered":"Verander de wereld: doe alsof"},"content":{"rendered":"

Zowat elke blog of opiniestuk start dezer dagen met de vaststelling dat we in heel onzekere tijden leven. We gebruiken er het handige vierletterwoord VUCA voor: de wereld is volatiel, onzeker (uncertain), complex en ambigu. Het is niet meer duidelijk wat waar is, experten buitelen over elkaar heen om duiding te geven bij gebeurtenissen waar ze zelf kop noch staart aan krijgen.<\/span><\/p>\n

Chaos als echte wereld<\/h3>\n

Er zijn veel waarheden die samen kunnen bestaan, op een of andere manier met elkaar verbonden zijn en morgen met nieuwe inzichten toch weer kunnen veranderen. Kortom, onze wereld toont zich plots erg chaotisch. Een toestand die we als uitzonderlijk ervaren in een voor de rest relatief goed \u2018uitlegbare\u2019 wereld.<\/p>\n

Maar wat als we nu de wereld zien zoals hij echt is? Een wereld die te onvoorspelbaar en gefragmenteerd is om te controleren? Wat als onze opvatting over onszelf als mensen met een stabiele, authentieke persoonlijkheid klaar om \u2018bevrijd\u2019 te worden, een illusie is? Dat wie we zijn, in werkelijkheid het gevolg is van toevallige ervaringen en relaties met andere mensen?<\/p>\n

De mens doet alsof<\/h3>\n

Deze manier van denken over onszelf en de wereld als een rommelige, toevallige aaneenschakeling van gebeurtenissen en ontmoetingen is ondergesneeuwd geraakt in een westers, neoliberale model van \u2018controle\u2019, lineaire (master) planning en dus quasi-zekerheid over hoe de wereld in elkaar zit. Een hele mond vol om te zeggen dat een VUCA-wereld de werkelijkheid is. Ze is niet nieuw, maar de essentie van de wereld en ook van ons mensen als onderdeel van deze wereld.<\/p>\n

Wij mensen zijn echter de enige diersoort op de wereld die kunnen doen \u2018alsof\u2019 de wereld waarin we leven geordend is, logisch in elkaar steekt met handige regels, normen, waarden die ons vertellen hoe de dingen werken. Ze helpen ons om de wereld \u2018te begrijpen\u2019 en dus grip te krijgen op iets waar andere dier- en plantensoorten geen vat op kunnen krijgen. Dat is een uitzonderlijk talent!<\/p>\n

De kracht van verbeelding is kinderspel<\/h3>\n

Als mens hebben we de kracht van de verbeelding. Die kracht toont zich al vroeg in onze kindertijd. Wanneer we het spel van kinderen zien, wordt er \u2018bewust\u2019 gedaan alsof. Kinderen maken afspraken over \u2018rollen\u2019, over wat kan en niet kan en hoe ze in die wereld met elkaar omgaan. Een nieuwe wereld ontvouwt zich al spelend. De essentie is dat geen enkele speler precies weet wat er zal gebeuren in die wereld, maar wel dat wat er gebeurt, moet kloppen in de wereld die ze samen hebben gecre\u00eberd. Het verloop van een kinderspel kent verschillende fases:<\/p>\n

    \n
  1. We spreken af dat we gaan spelen = bewuste keuze<\/li>\n
  2. We verdelen materiaal, rollen en maken afspraken<\/li>\n
  3. We testen uit en verfijnen onze afspraken = een kritisch moment met vaak veel conflict en soms ook al het einde van het spel<\/li>\n
  4. Het spel ontvouwt zich en kent een (soms kortstondig) harmonieus verloop. Zaken kloppen, dingen stromen.<\/li>\n
  5. Het spel dooft uit of kent nieuwe opflakkeringen met externe impulsen die de spelers in fase 3 katapulteert. Alternatief is ruzie en chaos met een soms gewelddadig einde.<\/li>\n<\/ol>\n

    Herkenbaar? Wellicht overgesimplifieerd is dat precies de manier waarop ook wij als volwassenen onze \u2018samenleving\u2019 vorm geven. Uiteraard op een andere schaal en met een ander \u2018tijdsverloop\u2019 (zoals decennia i.p.v. uren), maar de gelijkenis is toch treffend.<\/p>\n

    Terug naar onze wereld \u2026.<\/h3>\n

    Ons huidige spel is zowat uitgespeeld. Er zijn wel heel wat pogingen geweest om nog nieuwe impulsen toe te geven, om creatief te zijn maar het is even op. We zijn aanbeland in een liminale fase tussen \u2018wat is geweest\u2019 en \u2018wat nog komen moet\u2019. Een onprettige plek van \u2018chaos\u2019. We zijn het echter nog niet met z\u2019n allen eens over het feit dat het vorige spel is uitgespeeld. Sommigen houden hardnekkig vast aan dat oude spel. Een spel waarin ze \u2018aan de winnende hand\u2019 waren en vooral veel te verliezen hebben. Anderen proberen al even een nieuw spelbord op tafel te leggen: een andere samenleving met andere spelregels.<\/p>\n

    Geleidelijk aan bereiken we het punt waarop we het eens zijn dat het oude spel is uitgespeeld. Dat geeft ruimte om af te spreken om samen een nieuwe samenleving vorm te geven. We kunnen dan opnieuw beginnen om te kijken met wie we dat willen doen en op welke manier.<\/p>\n

    Doen alsof \u2026 met scenario\u2019s voor meervoudige toekomsten<\/h3>\n

    Het is cruciaal dat we ons bewust zijn dat er niet \u00e9\u00e9n weg is, dat er niet \u00e9\u00e9n spelbord is. Er zijn verschillende scenario\u2019s mogelijk. Wij als mens hebben de kans om te denken in meervoudige toekomsten. Het is belangrijk dat we daarbij de illusie van \u00e9\u00e9n waarheid, \u00e9\u00e9n mogelijkheid loslaten. Zo zetten we onze geest open voor kansen die de chaotische wereld ons biedt. De methodiek van het scenariodenken en -handelen kan ons helpen om stap voor stap die vaardigheid (opnieuw) te ontwikkelen.<\/p>\n

    Scenariohandelen biedt immers een gestructureerde aanpak om op verschillende \u2018parallelle manieren vorm te geven aan de chaotische wereld. Zonder precies te weten wat de toekomst brengt, kunnen we al invloed nemen op de wereld rondom ons. Je wordt als het ware een actieve speler die zich bewust is dat hij als spelend en lerend vorm geeft aan onze samenleving. Zo ontvouwt zich een mogelijk scenario dat opnieuw verandert door de manier waarop het tot leven komt.<\/p>\n

    Het is dan ook belangrijk om ons hart te openen voor toevallige mensenlijke ontmoetingen waaruit nieuwe \u2018productieve\u2019 verbindingen kunnen ontstaan. Die wens om te verbinden in plaats van de ander te domineren of te beheersen  is de snelste weg naar een opwindende \u2013 in zekere zin harmonieuze \u2013 samenleving. De kunst bestaat erin om opnieuw te leren doen \u2018alsof\u2019. Het is essentieel dat we onze verbeeldingskracht activeren om vervolgens in kleine alledaagse activiteiten \u2018nieuwe spelregels\u2019 uit te testen en bij te sturen. Door te doen alsof\u2019 geven we al spelend, lerend vorm aan een nieuwe samenleving.<\/p>\n

    Bert Smits<\/a><\/p>\n